تصویب یورو دیجیتال در پارلمان اروپا؛ گامی برای کاهش وابستگی به غول‌های پرداخت آمریکایی

تصویب یورو دیجیتال در پارلمان اروپا؛ گامی برای کاهش وابستگی به غول‌های پرداخت آمریکایی

در ژوئن ۲۰۲۶ (تیر ۱۴۰۵)، کمیته امور اقتصادی و پولی پارلمان اروپا با تصویب چارچوب قانونی یورو دیجیتال، یکی از مهم‌ترین گام‌ها را در مسیر بازتعریف ساختار پرداخت‌های بین‌المللی برداشت. این تصمیم که پس از ماه‌ها بحث و بررسی فنی و سیاسی اتخاذ شد، نشان‌دهنده عزم جدی اتحادیه اروپا برای ایجاد یک جایگزین حاکمیتی در برابر غول‌های پرداخت آمریکایی نظیر ویزا (Visa) و مسترکارت (Mastercard) است.

پروژه یورو دیجیتال که تحت نظارت بانک مرکزی اروپا (ECB) توسعه می‌یابد، فراتر از یک ابزار پرداخت ساده، یک پروژه ژئوپلیتیک و استراتژیک برای حفظ حاکمیت پولی قاره سبز در عصر اقتصاد دیجیتال به شمار می‌رود. با تصویب این طرح در سطح کمیته پارلمانی، مسیر برای پیاده‌سازی فازهای عملیاتی و تست‌های نهایی هموارتر شده است.

تصویب یورو دیجیتال در کمیته اقتصادی اروپا

یورو دیجیتال یک ارز دیجیتال بانک مرکزی (CBDC) خرده‌فروشی است که به شهروندان و کسب‌وکارهای منطقه یورو امکان می‌دهد تا پرداخت‌های خود را به صورت دیجیتال و با پشتوانه مستقیم بانک مرکزی اروپا انجام دهند. بر خلاف سپرده‌های بانکی تجاری، یورو دیجیتال تعهد مستقیم بانک مرکزی است و از این رو، ریسک اعتباری یا نقدینگی ندارد.

مصوبه جدید پارلمان اروپا، چارچوب‌های کلیدی مربوط به سقف نگهداری یورو دیجیتال توسط شهروندان (برای جلوگیری از خروج سپرده‌ها از بانک‌های تجاری)، قابلیت‌های پرداخت آفلاین و استانداردهای سخت‌گیرانه حریم خصوصی را مشخص کرده است. بر اساس این مصوبه، بانک مرکزی اروپا دسترسی به داده‌های هویتی کاربران نخواهد داشت و تراکنش‌های آفلاین سطحی از حریم خصوصی مشابه با پول نقد فیزیکی را ارائه خواهند داد.

چرا یورو دیجیتال برای اروپا حیاتی است؟

اروپا سال‌هاست که در حوزه زیرساخت‌های پرداخت خرده‌فروشی به شرکت‌های چندملیتی ایالات متحده وابسته است. بخش عمده‌ای از تراکنش‌های کارتی در اروپا از طریق شبکه‌های ویزا و مسترکارت پردازش می‌شوند. این وابستگی، اتحادیه اروپا را در برابر تصمیمات سیاسی واشنگتن و همچنین اختلالات احتمالی در شبکه‌های فرامرزی آسیب‌پذیر می‌کند.

یورو دیجیتال با ایجاد یک شبکه پرداخت بومی و مستقل، این وابستگی را به حداقل می‌رساند. علاوه بر این، با توجه به رشد سریع فناوری‌های نوین مالی، اتحادیه اروپا به دنبال آن است که استانداردهای خود را در حوزه مقررات استیبل‌کوین‌ها و پرداخت‌های دیجیتال تثبیت کند تا از تسلط استیبل‌کوین‌های خصوصی تحت پشتوانه دلار جلوگیری نماید.

اثر احتمالی بر بازیگران بازار پرداخت و فین‌تک

تصویب این طرح، اثرات متفاوتی بر بخش‌های مختلف اکوسیستم مالی خواهد داشت:

• بانک‌های تجاری: بانک‌ها نگران کاهش سپرده‌های خود هستند؛ زیرا کاربران ممکن است بخشی از دارایی‌های خود را به یورو دیجیتال بدون ریسک تبدیل کنند. برای مدیریت این ریسک، سقف نگهداری مشخصی (احتمالاً بین ۱۰۰۰ تا ۳۰۰۰ یورو) برای هر فرد در نظر گرفته خواهد شد.

• شرکت‌های فین‌تک: برای استارتاپ‌های مالی، یورو دیجیتال یک فرصت بی‌نظیر است. فین‌تک‌ها می‌توانند با استفاده از APIهای باز، خدمات ارزش‌افزوده جدیدی روی زیرساخت یورو دیجیتال توسعه دهند. این امر به تقویت نوآوری در چارچوب روندهای آینده فین‌تک در سال ۲۰۲۶ کمک شایانی خواهد کرد.

• غول‌های پرداخت سنتی: ویزا و مسترکارت با رقیب قدرتمندی روبرو خواهند شد که کارمزد تراکنش‌های آن به مراتب کمتر خواهد بود. این موضوع آن‌ها را مجبور به بازنگری در مدل‌های درآمدی خود در قاره اروپا می‌کند.

رویکرد توسعه ارزهای دیجیتال ملی و جایگاه ایران

روند جهانی به سمت توسعه ارزهای دیجیتال بانک مرکزی (CBDC) شتاب گرفته است. در ایران نیز پروژه «ریال دیجیتال» مراحل آزمایشی خود را سپری می‌کند. بررسی مدل توسعه یورو دیجیتال، به‌ویژه در زمینه‌هایی مانند حفظ حریم خصوصی کاربران، مدیریت رابطه میان بانک مرکزی و بانک‌های تجاری، و قابلیت پرداخت آفلاین، می‌تواند داده‌های ارزشمندی برای سیاست‌گذاران پولی کشور فراهم کند.

از سوی دیگر، تغییر آرایش قدرت در سیستم‌های پرداخت بین‌المللی و کاهش تمرکز بر شبکه‌های تحت سلطه دلار، در بلندمدت می‌تواند مسیرهای جدیدی را برای تعاملات مالی فرامرزی و کاهش اثر تحریم‌ها باز کند؛ هرچند این فرآیند پیچیده و نیازمند توافقات دوجانبه و چندجانبه فنی است.

پرسش‌های کلیدی برای آینده یورو دیجیتال

با وجود تصویب این طرح، هنوز ابهامات و پرسش‌های مهمی برای آینده باقی مانده است:

• آیا شهروندان اروپایی که به سیستم‌های پرداخت فعلی عادت کرده‌اند، تمایلی به استفاده گسترده از یورو دیجیتال نشان خواهند داد؟

• بانک مرکزی اروپا چگونه تعادل میان حریم خصوصی کاربران و قوانین مبارزه با پولشویی (AML) را برقرار خواهد کرد؟

• تاثیر این ارز دیجیتال بر ثبات مالی بانک‌های کوچک‌تر در زمان بحران‌های اقتصادی چه خواهد بود؟

سوالات متداول

۱. یورو دیجیتال چیست؟

یورو دیجیتال شکل دیجیتالی پول نقد یورو است که توسط بانک مرکزی اروپا صادر می‌شود و به عنوان یک روش پرداخت امن، سریع و بدون ریسک در سراسر منطقه یورو قابل استفاده خواهد بود.

۲. تفاوت یورو دیجیتال با رمزارزها چیست؟

بر خلاف رمزارزها مانند بیت‌کوین که نوسان قیمت بالایی دارند و پشتوانه دولتی ندارند، یورو دیجیتال توسط بانک مرکزی اروپا پشتیبانی می‌شود، ارزش آن معادل یورو فیزیکی است و تحت نظارت کامل رگولاتوری قرار دارد.

۳. آیا یورو دیجیتال جایگزین پول نقد فیزیکی می‌شود؟

خیر، بانک مرکزی اروپا بارها تاکید کرده است که یورو دیجیتال به عنوان مکمل پول نقد فیزیکی عمل خواهد کرد و به هیچ وجه جایگزین اسکناس و سکه نخواهد شد.

۴. سقف نگهداری یورو دیجیتال چقدر است؟

برای جلوگیری از خروج ناگهانی سپرده‌ها از بانک‌های تجاری، سقف مشخصی برای نگهداری یورو دیجیتال در کیف پول هر کاربر تعیین می‌شود که احتمالاً رقمی بین ۱۰۰۰ تا ۳۰۰۰ یورو خواهد بود.

۵. یورو دیجیتال چه زمانی به طور عمومی عرضه می‌شود؟

با تصویب چارچوب قانونی در سال ۲۰۲۶، پیش‌بینی می‌شود که فازهای نهایی تست و عرضه تدریجی آن به بازار از اواخر سال ۲۰۲۶ یا اوایل ۲۰۲۷ آغاز شود.

جمع‌بندی

تصویب یورو دیجیتال در پارلمان اروپا، نقطه عطفی در تاریخ بانکداری مدرن و گامی بلند برای تقویت حاکمیت پولی اتحادیه اروپا است. این پروژه نشان می‌دهد که آینده پرداخت‌ها به سمت دیجیتالی‌شدن تحت نظارت بانک‌های مرکزی حرکت می‌کند. برای فعالان حوزه فین‌تک و بانکداری، رصد این تحولات برای درک بهتر آینده ساختارهای مالی بین‌المللی ضروری است.

برای دنبال کردن تحلیل‌های بیشتر درباره فین‌تک، بانکداری دیجیتال

تصویب نهایی چارچوب قانونی یورو دیجیتال در پارلمان اروپا در سال ۲۰۲۶، گامی استراتژیک برای کاهش وابستگی اتحادیه اروپا به غول‌های پرداخت آمریکایی و تقویت حاکمیت پولی قاره سبز محسوب می‌شود که می‌تواند چشم‌انداز رقابت در صنعت پرداخت بین‌المللی را به‌طور جدی بازتعریف کند. برای بررسی ابعاد مختلف این تصمیم و تحلیل سناریوهای پیش‌روی اقتصاد دیجیتال، می‌توانید به بخش مقالات تخصصی پی‌کار مراجعه کنید؛ همچنین جزئیات تکمیلی این مصوبه و تغییر موازنه قدرت در زیرساخت‌های مالی در گزارش FinTech Global در دسترس است.