پیوستن بانک آو آمریکا و جی‌پی مورگان به چارچوب جدید سوئیفت

پیوستن بانک آو آمریکا و جی‌پی مورگان به چارچوب جدید سوئیفت

در تحولی بزرگ در زیرساخت‌های پرداخت جهانی، دو غول بانکی ایالات متحده، یعنی بانک آو آمریکا (Bank of America) و جی‌پی مورگان چیس (JPMorgan Chase)، رسماً به چارچوب نوین سوئیفت (SWIFT) پیوستند. این چارچوب جدید که با هدف یکپارچه‌سازی پرداخت‌های فرامرزی و تسهیل تبادل دارایی‌های توکنایز شده طراحی شده، نشان‌دهنده گامی عملی از سوی بانک‌های سنتی برای ادغام فناوری‌های نوین مالی با زیرساخت‌های کلاسیک بانکداری است. این حرکت نه تنها رقابت در حوزه پرداخت‌های بین‌المللی را تشدید می‌کند، بلکه سیگنال روشنی از تغییر استراتژی بانک‌های بزرگ در مواجهه با ظهور دارایی‌های دیجیتال و دفترکل‌های یکپارچه ارسال می‌کند.

پیوستن این دو نهاد مالی بزرگ به شبکه سوئیفت، در شرایطی رخ می‌دهد که صنعت بانکداری جهانی در سال ۲۰۲۶ در حال بازتعریف مرزهای خود است. همان‌طور که در تحلیل‌های پنج روند هوش مصنوعی در بانکداری ۲۰۲۶ نیز به آن اشاره شد، بانک‌ها به شدت به دنبال راهکارهایی برای افزایش سرعت، کاهش هزینه‌ها و ارتقای شفافیت در تراکنش‌های خود هستند. چارچوب جدید سوئیفت دقیقاً در همین نقطه وارد عمل شده و پلی میان سیستم‌های تسویه سنتی و شبکه‌های مبتنی بر فناوری دفترکل توزیع‌شده (DLT) ایجاد می‌کند.

جزئیات چارچوب نوین سوئیفت و نقش غول‌های بانکی

چارچوب جدید سوئیفت که با عنوان «دفترکل یکپارچه» (Unified Ledger) و زیرساخت اتصال به دارایی‌های توکنایز شده شناخته می‌شود، برای حل یکی از بزرگترین چالش‌های بازارهای مالی مدرن طراحی شده است: عدم تقابل‌پذیری (Interoperability) میان سیستم‌های مالی سنتی و پلتفرم‌های دارایی دیجیتال. تا پیش از این، انتقال ارزش میان شبکه‌های مختلف نیازمند واسطه‌های متعدد، زمان تسویه طولانی و هزینه‌های سربار بالا بود.

با ورود بانک آو آمریکا و جی‌پی مورگان به این چارچوب، سوئیفت قصد دارد قابلیت‌های آزمایشی خود را برای توکنایز کردن دارایی‌های واقعی (RWA) و انجام پرداخت‌های آنی فرامرزی گسترش دهد. جی‌پی مورگان که پیش‌تر با پروژه‌های داخلی مانند Onyx در حوزه توکنایزیشن پیشگام بوده، اکنون این تجربیات را به بستر چندجانبه سوئیفت می‌آورد. بانک آو آمریکا نیز به عنوان یکی از بزرگترین پردازش‌گرهای پرداخت در جهان، اعتبار و حجم تراکنشی لازم برای مقیاس‌پذیری این شبکه را فراهم می‌کند.

از نظر فنی، این چارچوب جدید بر پایه پروتکل‌های ارتباطی میان‌زنجیره‌ای (Cross-Chain Interoperability Protocols) بنا شده است. سوئیفت با استفاده از زیرساخت‌هایی مشابه CCIP، به اعضای خود اجازه می‌دهد تا بدون نیاز به تغییر کامل زیرساخت‌های هسته مرکزی (Core Banking) خود، به شبکه‌های مختلف بلاکچینی و پلتفرم‌های دارایی دیجیتال متصل شوند. سوئیفت در این مدل، نقش یک لایه ارتباطی و تطبیق‌دهنده را ایفا می‌کند که پیام‌های مالی مبتنی بر استاندارد ISO 20022 را میان سیستم‌های سنتی و دفترکل‌های توزیع‌شده ترجمه و مسیریابی می‌کند.

چرا این موضوع برای بانکداری جهانی اهمیت دارد؟

اهمیت این رویداد را می‌توان در سه محور اصلی دسته‌بندی کرد. نخست، تغییر موازنه قدرت در زیرساخت‌های پرداخت. تا پیش از این، استیبل‌کوین‌ها و شبکه‌های بلاکچینی عمومی تهدیدی برای مدل درآمدی سوئیفت در پرداخت‌های خرد و کلان فرامرزی محسوب می‌شدند. با پیوستن غول‌های بانکی به چارچوب جدید، سوئیفت نشان می‌دهد که به جای تقابل با فناوری‌های نوین، آن‌ها را در آغوش گرفته و مدل کسب‌وکار خود را به‌روزرسانی می‌کند.

دوم، کاهش ریسک‌های عملیاتی و افزایش سرعت تسویه. در سیستم‌های سنتی، تسویه تراکنش‌های بین‌المللی ممکن است روزها طول بکشد و نیازمند حساب‌های کارگزاری (Correspondent Banking) متعدد باشد. چارچوب جدید سوئیفت با استفاده از قابلیت‌های برنامه‌نویسی‌پذیر پول (Programmable Money) و اتمیک سواپ (Atomic Swap)، ریسک تسویه را به حداقل رسانده و نقدینگی را بهینه‌سازی می‌کند.

سوم، ایجاد استاندارد واحد برای دارایی‌های توکنایز شده. بازار توکنایزیشن تاکنون دچار تفرقه و جزیره‌ای بودن بوده است. ورود نهادهای تنظیم‌گر و بانک‌های سیستماتیک مهم (SIBs) به این چارچوب، به ایجاد یک استاندارد جهانی برای تبادل دارایی‌های دیجیتال کمک می‌کند. این موضوع نیازمند ایجاد یک معماری اعتماد در فین‌تک و اقتصاد دیجیتال است که سوئیفت با سابقه نیم‌قرن خود در این زمینه، بهترین گزینه محسوب می‌شود.

تأثیر بر بازیگران بازار پرداخت و فین‌تک

این تحول پیامدهای مستقیمی برای بازیگران مختلف اکوسیستم مالی خواهد داشت:

• بانک‌های سنتی: بانک‌هایی که زودتر به این چارچوب بپیوندند، مزیت رقابتی در جذب مشتریان نهادی و شرکت‌های چندملیتی خواهند داشت. آن‌ها می‌توانند خدمات نوین خزانه‌داری و پرداخت را با هزینه کمتر ارائه دهند.

• شرکت‌های فین‌تک و پرداخت: با پیچیده‌تر شدن عملیات پرداخت و چالش‌های آن، فین‌تک‌ها می‌توانند از زیرساخت جدید سوئیفت برای ارائه راهکارهای نوآورانه‌تر به کاربران نهایی استفاده کنند، بدون آنکه درگیر پیچیدگی‌های اتصال مستقیم به شبکه‌های بلاکچینی شوند.

• پلتفرم‌های دارایی دیجیتال: شبکه‌های بلاکچینی که با سوئیفت سازگار شوند، دسترسی به استخر عظیم نقدینگی بانک‌های سنتی را به دست می‌آورند که این امر می‌تواند حجم تراکنش‌های آن‌ها را به شدت افزایش دهد.

• رگولاتورها: نهادهای نظارتی از این موضوع استقبال خواهند کرد، زیرا سوئیفت به عنوان یک نهاد تحت نظارت بانک‌های مرکزی گروه G10، چارچوب‌های انطباق (Compliance) و مبارزه با پولشویی (AML) را بسیار دقیق‌تر از پلتفرم‌های غیرمتمرکز اجرا می‌کند.

نسبت این موضوع با اکوسیستم مالی ایران

اگرچه ایران به دلیل تحریم‌های بین‌المللی دسترسی مستقیم به شبکه سوئیفت ندارد، اما تحلیل چارچوب جدید این شبکه برای فعالان فین‌تک و بانکداری ایران در سال ۱۴۰۵ خالی از لطف نیست. نخست آنکه، حرکت به سمت توکنایزیشن و پرداخت‌های آنی فرامرزی، الگویی را نشان می‌دهد که بانک مرکزی ایران و شاپرک نیز در مقیاس داخلی به دنبال پیاده‌سازی آن هستند. توسعه ریال دیجیتال و زیرساخت‌های تسویه آنی در ایران، از منطق مشابهی برای کاهش هزینه‌ها و افزایش سرعت پیروی می‌کند.

دوم، شرکت‌های فین‌تک ایرانی که در حوزه پرداخت‌های خرد، کیف پول‌های دیجیتال و احراز هویت بیومتریک فعالیت می‌کنند، باید خود را برای استانداردهای جدید جهانی آماده کنند. همان‌طور که در گزارش‌های امنیت پرداخت بیومتریک فراتر از رمزهای عبور بررسی شده است، لایه‌های امنیتی و احراز هویت در تراکنش‌های نوین مالی اهمیت دوچندان پیدا می‌کنند. فین‌تک‌های ایرانی باید معماری سیستم‌های خود را به گونه‌ای طراحی کنند که در صورت رفع موانع یا نیاز به اتصال به شبکه‌های منطقه‌ای، قابلیت تعامل‌پذیری با این استانداردهای نوین را داشته باشند.

علاوه بر این، توسعه پلتفرم‌های تبادل دارایی‌های دیجیتال در ایران باید به سمت ایجاد استانداردهای بومی برای توکنایز کردن دارایی‌های واقعی (مانند املاک، طلا و اسناد تجاری) حرکت کند. تجربه سوئیفت در ایجاد یک لایه ارتباطی استاندارد، می‌تواند الگویی برای نهادهای مالی ایران جهت اتصال بازارهای سنتی به بازارهای دارایی دیجیتال فراهم کند.

جمع‌بندی و چشم‌انداز آینده

پیوستن بانک آو آمریکا و جی‌پی مورگان به چارچوب جدید سوئیفت، نقطه عطفی در گذار از بانکداری سنتی به بانکداری هیبریدی (ترکیبی) است. این رویداد نشان می‌دهد که آینده پرداخت‌های جهانی، نه در تقابل میان بانک‌های سنتی و فناوری‌های بلاکچینی، بلکه در همگرایی و یکپارچگی آن‌ها نهفته است. سوئیفت با تکیه بر شبکه گسترده خود و اعتبار نهادی‌اش، در حال تبدیل شدن به پل ارتباطی اصلی میان دنیای مالی سنتی و اقتصاد دیجیتال است. با این حال، چالش‌های فنی، نظارتی و مقیاس‌پذیری همچنان پیش روی این چارچوب قرار دارد و موفقیت نهایی آن به میزان مشارکت سایر بانک‌های بزرگ جهانی و نهادهای تنظیم‌گر بستگی خواهد داشت.

سؤالات متداول

۱. چارچوب جدید سوئیفت چیست؟

چارچوب جدید سوئیفت یک زیرساخت نوین برای یکپارچه‌سازی پرداخت‌های فرامرزی و تبادل دارایی‌های توکنایز شده میان سیستم‌های بانکی سنتی و شبکه‌های مبتنی بر فناوری دفترکل توزیع‌شده است.

۲. چرا بانک آو آمریکا و جی‌پی مورگان به این چارچوب پیوستند؟

این بانک‌ها به دنبال کاهش هزینه‌های تسویه فرامرزی، افزایش سرعت تراکنش‌ها، و ایجاد استانداردهای واحد برای تبادل دارایی‌های دیجیتال در مقیاس جهانی هستند.

۳. این چارچوب چه تأثیری بر استیبل‌کوین‌ها دارد؟

این چارچوب با ارائه یک راهکار نهادی و امن برای توکنایزیشن، رقیبی جدی برای استیبل‌کوین‌های عمومی محسوب می‌شود و ممکن است سهم بازار آن‌ها را در پرداخت‌های کلان نهادی کاهش دهد.

۴. آیا این تحول برای کاربران عادی نیز مزیتی دارد؟

بله، در بلندمدت، کاهش هزینه‌های سربار بانک‌ها و افزایش سرعت تسویه تراکنش‌ها می‌تواند به ارائه خدمات بانکی ارزان‌تر و سریع‌تر برای کاربران خرد و شرکت‌های تجاری منجر شود.

۵. نقش سوئیفت در این چارچوب جدید چیست؟

سوئیفت به عنوان یک لایه ارتباطی و مسیریابی عمل می‌کند که پیام‌های مالی را میان سیستم‌های سنتی و پلتفرم‌های دارایی دیجیتال ترجمه کرده و تعامل‌پذیری آن‌ها را تضمین می‌کند.

برای دنبال کردن تحلیل‌های بیشتر درباره فین‌تک، بانکداری دیجیتال و اقتصاد نوآوری، گزارش‌های تخصصی پی‌کار را در بخش مقالات بخوانید.

پیوستن بانک آو آمریکا و جی‌پی مورگان به چارچوب جدید سوئیفت، گامی راهبردی در نوسازی زیرساخت‌های پرداخت فرامرزی محسوب می‌شود. برای مطالعه جزئیات بیشتر درباره این تحول در شبکه سوئیفت، می‌توانید به گزارش آمریکن بنکر مراجعه کنید و سایر یادداشت‌های تحلیلی فین‌تک را در رسانه تخصصی پی‌کار دنبال نمایید.