فهرست مطالب
بانک تسویه حسابهای بینالمللی (BIS) بار دیگر با اتخاذ موضعی انتقادی نسبت به ساختار داراییهای دیجیتال، اعتبار و پایداری استیبلکوینها در پرداختهای کلان و تراکنشهای روزمره را به چالش کشید؛ پابلو هرناندز دِ کوس (Pablo Hernández de Cos)، مدیرکل BIS و از گزینههای اصلی ریاست آتی بانک مرکزی اروپا، با تأکید بر اینکه این ابزارهای باثبات فاقد ویژگیهای لازم برای تکیه به عنوان پول نهایی هستند، هشداری صریح به بازار داد؛ اظهاراتی که درست در جریان نهاییسازی چارچوبهای نظارتی نهادهای مالی جهانی برای رمزارزها، خطمشی محتاطانه رگولاتورهای پولی را در مواجهه با ابزارهای نوین پرداخت به تصویر میکشد.
به گفته مدیرکل BIS، سپردههای بانکی توکنایز شده جایگزین بسیار پایدارتر و مطمئنتری برای استیبلکوینها محسوب میشوند؛ زیرا این راهکار امکان بهرهبرداری از مزایای فناوری زنجیره بلوکی را بدون تضعیف پایههای اساسی نظام پولی بینالمللی فراهم میکند. این رویکرد در شرایطی ارائه میشود که بحث بر سر جایگاه زیرساختهای پرداخت مبتنی بر استیبلکوین در میان نهادهای رگولاتوری جهان به اوج خود رسیده است.
چالشهای ساختاری استیبلکوینها در پرداختهای کلان
یکی از محورهای اصلی اظهارات هرناندز دِ کوس، اثرات متناقض گسترش استیبلکوینها بر ساختار مالی کلان است. هرچند پذیرفته شده است که انتشار استیبلکوینها میتواند با افزایش تقاضا برای اوراق قرضه کوتاهمدت دولتی موجب کاهش هزینههای استقراض دولتها شود، اما این سازوکار اثرات جانبی منفی قابلتوجهی برای مصرفکنندگان و کسبوکارها به همراه دارد.
خروج منابع و سپردههای سنتی از بانکها و هدایت آنها به سمت ذخایر شرکتهای ناشر استیبلکوین، هزینه تأمین مالی بانکهای تجاری را به شدت افزایش میدهد. در چنین سناریویی، شبکه بانکی مجبور خواهد بود برای جبران کسری منابع خود، نرخ سود تسهیلات اعطایی به خانوارها و بنگاههای اقتصادی را بالا ببرد که این موضوع به افزایش هزینه استقراض عمومی در اقتصاد منجر خواهد شد.
سپردههای توکنایز شده در برابر داراییهای باثبات خصوصی
بانک تسویه حسابهای بینالمللی معتقد است که نظام پولی دومرحلهای فعلی (متشکل از پول بانک مرکزی و سپردههای بانکهای تجاری) باید از طریق توکنایزاسیون داراییها و سپردهها نوسازی شود. در سالهای اخیر، ابتکاراتی نظیر راهاندازی شبکههای بلاکچینی توسط کنسرسیومهای بانکی تلاش کردهاند تا با توکنایز کردن جریانهای نقدینگی، سرعت تسویه آنی را بدون خروج سرمایه از ترازنامه بانکها ارتقا دهند.
از دیدگاه BIS، توکنایزاسیون سپردهها این مزیت را دارد که فرآیند تبدیل دارایی دیجیتال به پول نقد قانونی (Singleness of Money) را با پشتوانه بیمه سپردهها و خطوط اعتباری بانکهای مرکزی حفظ میکند؛ امری که استیبلکوینهای بدون پشتوانه حاکمیتی قادر به تضمین کامل آن نیستند.
محدودیتهای فنی و ریسکهای حاکمیت پولی
علاوه بر چالشهای مالی کلان، مدیرکل BIS به موانع عملیاتی جدی استیبلکوینها در مقیاس جهانی اشاره کرده است. مهمترین این چالشها عبارتند از:
- فقدان قابلیت همکاریپذیری (Interoperability): تعدد شبکههای بلاکچینی مجزا مانع از ایجاد یک سیستم تسویه یکپارچه و روان میان بازیگران مختلف میشود.
- چالشهای تطبیق و مبارزه با پولشویی (AML): اعمال یکنواخت و جامع استانداردهای بینالمللی مبارزه با جرایم مالی در اکوسیستمهای غیرمتمرکز همچنان با موانع فنی و نظارتی روبهرو است.
- تهدید حاکمیت پولی کشورها: گسترش کاربرد استیبلکوینهای متصل به دلار آمریکا در اقتصادهای نوظهور و خارج از خاک ایالات متحده، سیاستهای پولی بانکهای مرکزی محلی را تضعیف کرده و پدیده «دلاریزاسیون دیجیتال» را تشدید میکند.
بر اساس مطالعاتی نظیر گزارش کارتهای پرداخت مبتنی بر رمزارز و استیبلکوین، علیرغم رشد حجم تراکنشهای خرد، هنوز موانع ساختاری عمیقی برای ادغام این ابزارها در شبکه تسویه بینبانکی وجود دارد.
واگرایی مقرراتی در بازارهای مالی جهان؛ گزارش FSI
همزمان با اظهارات دِ کوس، مؤسسه ثبات مالی (Financial Stability Institute وابسته به BIS) مطالعه جدیدی منتشر کرده که نشاندهنده تفاوتهای بنیادین در قوانین و مقررات ناظر بر ناشران استیبلکوین در ۵ بازار بزرگ مالی دنیا است. عدم یکپارچگی قوانین بینالمللی باعث ایجاد خلأهای نظارتی و آربیتراژ رگولاتوری شده است.
برخی کشورها نظیر بریتانیا با اقداماتی نظیر سیاستگذاری در نوآوری پرداختهای بانک مرکزی به دنبال ترکیب پول رسمی با نوآوریهای توزیعشده هستند، در حالی که در بازارهای دیگر نظارتها به صورت متفرق اعمال میشود که این موضوع شفافیت ذخایر و قابلیت بازخرید آنی استیبلکوینها را با ابهام مواجه میکند.
نسبت این رویکرد با اکوسیستم پرداخت و تبادلات مالی ایران
در فضای اقتصاد دیجیتال ایران، استیبلکوینها به دلیل شرایط تحریمی و نیاز به تسویههای فرامرزی، نقشی فراتر از یک ابزار تجاری روزمره پیدا کردهاند. با این حال، تحلیلهای نهادهای مرجع مالی بینالمللی مانند BIS حاوی سیگنالهای فنی مهمی برای سیاستگذاران و بازیگران فینتک کشور است:
- مدلسازی برای ریال دیجیتال و توکنایزاسیون: تأکید BIS بر برتری توکنایز کردن داراییها و سپردهها نسبت به رمزارزهای خصوصی، ضرورت تقویت زیرساختهای پول دیجیتال ملی و ایجاد چارچوب برای داراییهای بر پایه دارایی واقعی (RWA) در شبکه بانکی کشور را نشان میدهد.
- مدیریت ریسک ارزی در پلتفرمهای پرداخت: وابستگی بیش از حد تبادلات غیررسمی به استیبلکوینهای دلاری خارجی، پایداری جریان نقدینگی را تحت تأثیر تغییرات سیاستگذاری صادرکنندگان این توکنها قرار میدهد و نیاز به سامانههای تسویه چندجانبه مستقل را برجسته میسازد.
جمعبندی
دیدگاههای انتقادی بانک تسویه حسابهای بینالمللی نشان میدهد که مسیر پذیرش داراییهای دیجیتال در لایههای زیرساختی پرداختهای کلان از استیبلکوینهای خصوصی به سمت داراییهای بانکی ساختاریافته و سپردههای توکنایز شده در حال تغییر است. اگرچه استیبلکوینها به رشد سریع خود در پرداختهای بینالمللی پییر-تو-پییر ادامه میدهند، اما تا زمانی که چالشهای نقدینگی، قابلیت بازخرید تضمینشده و ریسکهای حاکمیت پولی برطرف نشوند، نهادهای مالی حاکمیتی آنها را به عنوان ارکان اصلی سیستم پرداخت در مقیاس وسیع به رسمیت نخواهند شناخت.
پرسشهای متداول
چرا BIS معتقد است استیبلکوینها برای پرداختهای کلان مناسب نیستند؟
به دلیل ناپایداری در مقیاس گسترده، نبود قابلیت همکاریپذیری یکپارچه میان شبکهها، چالشهای نظارت بر پولشویی و ریسک افزایش هزینه تأمین مالی برای شبکه بانکی.
تفاوت اصلی سپردههای توکنایز شده با استیبلکوینها چیست؟
سپردههای توکنایز شده تعهدات مستقیم بانکهای تجاری هستند که در چارچوب بیمه سپرده و نظارت بانک مرکزی قرار دارند، اما استیبلکوینها داراییهای صادرشده توسط نهادهای خصوصی بر بسترهای باز هستند.
چگونه استیبلکوینها میتوانند موجب افزایش نرخ بهره تسهیلات بانکی شوند؟
با خروج سپردههای ارزانقیمت از ترازنامه بانکها و انتقال آنها به ذخایر ناشران استیبلکوین، بانکها ناچار به تأمین منابع با هزینه بالاتر میشوند و این هزینه را با افزایش سود تسهیلات به متقاضیان وام منتقل میکنند.
پدیده دلاریزاسیون دیجیتال از طریق استیبلکوینها چه خطری دارد؟
استفاده گسترده از استیبلکوینهای متصل به دلار در خارج از مرزهای ایالات متحده میتواند کنترل بانکهای مرکزی بر عرضه پول و سیاستهای پولی ملی را خنثی کند.
گزارش جدید مؤسسه ثبات مالی (FSI) به چه موضوعی پرداخته است؟
این مطالعه واگرایی و شکافهای عمیق رگولاتوری میان ۵ بازار مالی بزرگ جهان در نحوه قانونگذاری، ذخیرهسازی و پایش ناشران استیبلکوین را تشریح کرده است.
برای مطالعه آخرین گزارشها و بررسیهای تحلیلی پیرامون داراییهای دیجیتال، تحول پرداختها و بانکداری نوین، بخش مقالات تخصصی پیکار را دنبال کنید.
بر اساس گزارش کوینتلگراف، مدیرکل بانک تسویه حسابهای بینالمللی (BIS) اعلام کرده است که استیبلکوینها به دلیل ضعف در سازوکارهای تضمین ارزش و فقدان پشتوانه نظارتی حاکمیتی، فاقد اعتبار لازم برای استفاده در تسویهحسابها و پرداختهای کلان مالی هستند؛ رویکردی که نشاندهنده پافشاری نهادهای پولی بینالمللی بر ضرورت توسعه ارزهای دیجیتال بانک مرکزی (CBDC) بهجای داراییهای خصوصی است و میتوانید ابعاد ساختاری آن را در مقالات تخصصی پیکار دنبال کنید.
درباره سردبیر
مطالب این بخش با نام سردبیر در PayKaar منتشر میشوند و شامل پوشش اخبار و تحلیلهای حوزه فینتک و فناوریهای مالی هستند.
مشاهده سایر مقالات
دیدگاههای کاربران
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفری باشید که نظر میدهد!